Tarih sahnesi birçok garip yenilgiye, stratejik hataya ve beklenmedik bozguna şahitlik etmiştir. Ancak hiçbiri, 1788 yılında yaşanan Şebeş Muharebesi (Battle of Karánsebes) kadar absürt, trajikomik ve “yok artık” dedirtecek türden değildir. Düşünün ki bir ordunuz var; 100 bin kişilik devasa bir güç, modern silahlar, eğitimli askerler… Ve bu ordu, karşısında tek bir düşman askeri bile yokken kendi kendini imha ediyor.

İşte The Geyik farkıyla, tarihin en büyük “kendi kalesine gol atma” vakası olan Şebeş Muharebesi’nin tüm detayları.

Düşman Gelmeden Teslim Olan Şehir: Şebeş Muharebesi ve Tarihin En Utanç Verici “Friendly Fire” Vakası

Yıl 1788. Avrupa’da sular durulmuyor. Avusturya İmparatoru II. Joseph, Rusya ile müttefik olup Osmanlı İmparatorluğu’na karşı bir sefer başlatmaya karar verir. Amaç, Osmanlı’nın elindeki toprakları pay etmek ve Balkanlar’da hakimiyet kurmaktır. II. Joseph, bu sefer için yaklaşık 100 bin kişilik, o dönemin en modern teçhizatına sahip ordusunu toplar. Ordu; Avusturyalılar, Macarlar, İtalyanlar, Sırplar, Hırvatlar ve Romenlerden oluşan tam bir “milletler mozaiği”dir.

Ancak bu çeşitlilik, tarihin en büyük iletişim felaketine zemin hazırlayacaktır.

1. Sahne: Şnaps ve Eğlencenin Bedeli

17 Eylül 1788 gecesi, Avusturya ordusu bugün Romanya sınırları içinde kalan Şebeş (Karánsebes) kasabası yakınlarına kamp kurar. Ordunun öncü birliği olan Hüvvarlar (hafif süvari birliği), keşif yapmak için Timiş Nehri’nin karşı kıyısına geçerler. Ancak ortalıkta ne bir Türk askeri vardır ne de bir düşman izi.

Hüvvarlar, nehrin karşı kıyısında kamp kurmuş bir grup yerli (Roman) ile karşılaşırlar. Bu grup, askerlere fıçılar dolusu “Şnaps” (sert bir içki) satmayı teklif eder. Uzun yoldan gelen, yorgun ve canı sıkkın Hüvvarlar için bu reddedilemez bir tekliftir. İçki fıçıları açılır, kahkahalar yükselir ve öncü birlik kısa sürede “çakırkeyif” bir hale gelir.

2. Kavga Başlıyor: Piyade vs. Süvari

Bir süre sonra nehrin karşı kıyısından bir grup piyade birliği de Hüvvarların yanına gelir. İçki partisini gören piyadeler, pastadan pay almak isterler. Ancak Hüvvarlar, “Biz bulduk, biz içeriz!” diyerek içki fıçılarını piyadelerle paylaşmayı reddederler.

Tartışma kısa sürede alevlenir. Sarhoş Hüvvarlar, fıçıların etrafına barikat kurarlar. Arbede sırasında sinirler gerilir ve kimin ateşlediği bilinmeyen tek bir el silah sesi yankılanır. İşte o an, kıyametin koptuğu andır.

3. “Turci! Turci!”: Tek Kelimeyle Gelen Felaket

Silah sesini duyan ve zaten gergin olan askerler arasında bir panik dalgası yayılır. Piyadelerden biri, şaka mı yaptığı yoksa gerçekten korktuğu bilinmez bir şekilde bağırır: “Turci! Turci!” (Türkler! Türkler!)

Nehrin karşı kıyısında, asıl kampta uyuyan veya dinlenen binlerce asker bu çığlığı duyar duymaz fırlar. Zifiri karanlıkta kimse ne olduğunu anlamaz. Hüvvarlar atlarına atlayıp kaçmaya başlar, piyadeler ise gördükleri her karaltıya ateş açar. Sarhoş süvariler kendi kamplarına doğru dolu dizgin koşarken, kamptakiler gelenlerin Osmanlı akıncıları olduğunu sanarak topları ateşlerler.

4. Babil Kulesi Sendromu: “Halt” mı “Allah” mı?

Burada devreye giren dil bariyeri, olayı bir komediden bir katliama dönüştürür. Avusturyalı subaylar düzeni sağlamak ve askerlere durmalarını emretmek için Almanca “Halt! Halt!” (Dur! Dur!) diye bağırırlar.

Ancak ordunun içindeki Alman olmayan askerler (Sırplar, Hırvatlar, Romenler), bu bağırışı karanlıkta “Allah! Allah!” diye duyarlar. Osmanlı askerlerinin savaş narasıyla “Halt” kelimesi karışınca, askerler Türklerin kampın tam kalbine girdiğine ikna olurlar. Artık kimse kimseyi dinlemiyordur. Herkes en yakınındaki askeri “düşman” sanarak süngülemeye, ateş etmeye ve kaçmaya başlar.

5. İmparatorun Hendek Macerası

Kaos o kadar büyüktür ki, bizzat İmparator II. Joseph de olayın ortasında kalır. Kendi askerleri tarafından kovalandığını sanan imparator, atıyla kaçmaya çalışırken bir hendeğe (bazı kaynaklara göre bir dereye) düşer. Atı telef olur, kendisi ise yaverlerinin yardımıyla canını zor kurtarır. İmparatorluk ordusu, kendi gölgesinden korkan binlerce kişilik bir insan yığınına dönüşmüştür.

6. Acı Bilanço: Osmanlı Geldiğinde Ne Oldu?

Kendi kendine savaşan Avusturya ordusu, şafak sökene kadar birbirini kırmaya devam eder. Güneş doğduğunda manzara korkunçtur: Binlerce ölü, binlerce yaralı, parçalanmış mühimmat arabaları ve her yere saçılmış tüfekler…

Resmi olmayan kaynaklara göre, bu “içki kavgası” ve sonrasındaki panik nedeniyle Avusturya ordusu 10.000 civarında zayiat vermiştir. Ordunun geri kalanı ise darmadağınık bir halde geri çekilmiştir.

Asıl olay ise iki gün sonra yaşanır. Sadrazam Koca Yusuf Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu Şebeş’e vardığında, savaşmalarına gerek kalmadığını görür. Yerlerde yatan binlerce Avusturya askeri ve terk edilmiş bir kasaba… Osmanlılar, tek bir kurşun atmadan, sadece “karşı tarafın sakarlığı” sayesinde Şebeş’i kolayca ele geçirirler.